پرورش ذهن, مقالات, نقشه ذهنی

نقشه ذهنی یا مایند مپ چیست و چه کاربردی دارد؟

نقشه ذهنی یا مایند مپ چیست؟

نقشه ذهنی چیست؟

نقشه ذهنی چیست؟
نقشه ذهنی با مایند مپ

نمونه نقشه ذهنی

نقشه‌های ذهنی روشی هستند که طی آن با استفاده از واژه‌ها و تصویرهای کلیدی، که هر یک با زنده کردن خاطره‌ای خاص، افکار و ایده‌های جدیدی را برمی‌انگیزند، می‌توان به ذخیره‌سازی، سازمان‌دهی و اولویت‌بندی اطلاعات (به‌طورمعمول روی کاغذ) پرداخت.

در یک نقشه ذهنی، هر یک از محرک‌های حافظه، عاملی برای آشکارسازی واقعیت‌ها، افکار و اطلاعات هستند که درعین‌حال موجب می‌گردند استعدادهای واقعی ذهن شما به‌گونه‌ای شکوفا شوند تا شمارا به آنچه آرزو دارید، برسانند.

نقشه ذهنی ابزاری پویا و جالب است، که هرگونه تفکر و برنامه‌ریزی را به فعالیتی سریع‌تر و هوشمندانه‌تر تبدیل می‌کند. آفرینش نقشه ذهنی راهی بنیادین برای دستیابی و استفاده از منابع بی‌پایان مغز، گرفتن تصمیم‌های مناسب و درک احساسات خویش است.

چه کسی نقشه ذهنی را معرفی کرد؟

در عصر حاضر تونی بوزان در سال ۱۹۷۴ در برنامه تلویزیونی BBC اولین بار معرف واژهٔ نقشه ذهنی بود و اولین کتاب دربارهٔ نقشهٔ ذهنی را او در سال ۱۹۹۶ منتشر کرد.
اما با بررسی دست‌نوشته‌ها و کتاب‌های دانشمندان، فیلسوفان و متفکران قرن‌های گذشته ازجمله لئوناردو داوینچی، گالیله، فیمن، انیشتین، داروین و… مشاهده‌شده که آن‌ها نیز برای گسترش خلاقیت و قدرت تفکر خود از اصول نقشه‌های ذهنی استفاده می‌کردند.
در تصویر سمت راست، نوشته‌ای که از داروین بدست آمده و روش یادداشت برداری او را نشان می‌دهد.

نقشه ذهنی داروین

روش یادداشت‌برداری داروین

چرا نقشه ذهنی با طبیعت ما سازگار است؟

چرا نقشه ذهنی با طبیعت ما سازگار است؟

شاید این ادعا غیرمعمول به نظر برسد! ولی کار آیی نقشه‌های ذهنی، به دلیل شکل و قالب پویای آن است.

این نقشه‌ها به‌صورت یک سلول مغزی کشیده می‌شوند و طراحی آن‌ها به‌گونه‌ای است که مغز را وادار می‌کند با سرعت و تمرکز به روش طبیعی خود عمل کند.
هر بار که به رگه‌های روی یک برگ، یا شاخه‌های یک درخت نگاه می‌کنیم، «نقشه‌های ذهنی» طبیعت را می‌بینیم که با شباهت فراوان به سلول‌های مغزی، بازتاب نحو آفرینش و ارتباط میان ما انسان‌ها نیز هستند.

طبیعت نیز همچون خود ما مدام در حال تغییر و زایش دوباره است و به نظر می‌رسد دارای ساختار ارتباطی مشابه انسان نیز هست.

نقشه ذهنی یک روش طبیعی تفکر است، که منبع الهام آن از همین ساختارهای طبیعی برگرفته‌شده است.

در چه جاهایی می‌توان از نقشه ذهنی استفاده کرد؟

از نقشه‌های ذهنی می‌توان برای هر هدفی در زندگی استفاده نمود. در زیر چند مثال آورده‌ایم:
در مدرسه: خواندن، دوره کردن، یادداشت‌برداری، آفرینش ایده‌های خلاق، ارائه تحقیق، سخنرانی درسی.
در محل کار: اندیشه گشایی، مدیریت زمان، تحقیق، سازمان‌دهی، سخنرانی
در خانه: اولویت‌بندی، برنامه‌ریزی موضوعی، برنامه‌ریزی زندگی، خرید، اداره کارها و مناسبت‌ها.
در اجتماع: به خاطر داشتن قرار ملاقات مهم، به یادآوردن افراد و مکان‌ها، برنامه‌ریزی برای تعطیلات و رویدادهای اجتماعی، روابط عمومی
نقشه‌های ذهنی به ما در برنامه‌ریزی کارآمد، مدیریت مؤثر اطلاعات و افزایش توانایی برای کسب موفقیت کمک می‌کنند.

بیشتر کسانی که نقشه‌های ذهنی را در زندگی روزانه خود جای‌داده‌اند و به‌طور مرتب پیشرفت شخصی خود را بررسی می‌کنند، به گفته خود اطمینان یافته‌اند که هدف‌هایشان قابل‌دستیابی است و آن‌ها در مسیر درست رسیدن به هدف‌هایشان قرار دارند.

نقشه‌های ذهنی در مواردی هم که هدف‌ها چندان روشن نیستند، کاربرد فراوانی دارند.

همه ما در طول زندگی در موقعیت‌هایی قرارگرفته‌ایم که آینده به‌طور کامل برای ما روشن نبوده است.

در چنین زمان‌هایی نقشه‌های ذهنی وسیله‌ای ارزشمند برای حل مشکل هستند.

هنگام رویارویی با تصمیم‌گیری‌های مشکل، با اهمیت‌ترین نکته‌ای که باید به خاطر داشت این است که همیشه داشتن یک هدف بهتر از آن است که هیچ هدفی نداشته باشیم.

نقشه پردازی ذهنی از دیدگاهتان درباره آینده این مزیت را دارد که همواره مهار زندگی‌تان را در دست دارید و می‌دانید در انتخاب کنش و واکنش خود آزاد هستید.
همچنین نقشه پردازی ذهنی به شما کمک می‌کند افکار و راه‌حل‌های خلاقانه بیشتری به وجود آورید و به‌روشنی ببینید که:

در کجا قرار دارید: رؤیاها، آرزوها، مشکلات و آرمان‌های شما چیست؟
و هویت شما در خانه، در محل کار، در اوقات بیکاری و در روابط کدام است؟
جهان را چگونه می‌بینید: روابط شما با دیگران چگونه است.
خواسته‌های شما چیست: برای خودتان، برای دیگران، برای امروز و آینده.
چگونه باید به‌جایی که می‌خواهید برسید!
یکی دیگر از کاربردهای ارزشمند نقشه‌های ذهنی هنگامی است که در جمع‌آوری و مرتب‌سازی اطلاعات از منابع زیر، نیاز داریم واژه‌های کلیدی و واقعیت‌ها را تشخیص دهیم:
کتاب‌ها، مجله‌ها، منابع اینترنت
سخنرانی‌ها، یادداشت‌های درسی، منابع تحقیقاتی
جلسه‌های کاری، خلاصه مذاکرات، گفتگوها، فهرست‌ها
و سرانجام مغز خود شما!
نقشه‌های ذهنی به‌ویژه در مدرسه، دانشگاه و سایر نظام‌های آموزشی و تحصیلی مفید هستند.

در چه جاهایی می‌توان از نقشه ذهنی استفاده کرد؟

تفکر یک‌بعدی در برابر تفکر همه‌جانبه

تفکر یک‌بعدی در برابر تفکر همه‌جانبه

صدها سال، تصور بر این بود که با توجه به ساختار جمله به جمله در صحبت کردن و نوشتن انسان، افکار و اطلاعات نیز به‌طور حتم به شکلی خطی و فهرست مانند در مغز ذخیره می‌شوند.

اما خواهیم دید که این تصور منجر به محدود نمودن خود می‌گردد.
هنگام سخن گفتن، ما مجبوریم در هرلحظه یک کلمه را بر زبان بیاوریم.

به همین ترتیب، در نوشتن نیز کلمه‌ها در طی خط‌ها و جمله‌ها به نمایش درمی‌آیند و دارای آغاز، وسط و پایان هستند.

در مدرسه، دانشگاه و محل کار نیز بیشتر مردم به یادداشت‌برداری و ادامه همین روش یک‌بعدی و خطی تشویق می‌شوند.
در این روش، دستیابی به اصل موضوع مدت زیادی وقت می‌گیرد و در این روند شما چیزهای زیادی می‌گویید، می‌شنوید و می‌خوانید که در اصل برای یادآوری موضوع در آینده هیچ اهمیتی ندارند.

پژوهش‌های اخیر نشان می‌دهد مغز کانونی با استعدادهای چندجانبه است که می‌تواند از راه‌هایی بسیار ساده‌تر، خلاقانه، چندبعدی و سریع‌تر از گفتار و نوشتار، اطلاعات را درک و تفسیر کند و به یاد بیاورد.

طراحی و ساختار مغز شما در اصل به‌گونه‌ای است که توانایی جذب اطلاعات به روش غیرخطی را دارد و برای مثال، هر زمان که به عکسی نگاه می‌کنید یا تصاویر اطراف را به‌طور روزمره برای خود تفسیر می‌کنید، به همین شکل عمل می‌کنید.
هنگام گوش کردن به یک گفتار، مغز اطلاعات را واژه به واژه و خط به خط درک نمی‌کند، بلکه به شکل کلی دریافت می‌کند و پس از دسته‌بندی و تفسیر این اطلاعات، نتیجه را از راه‌های گوناگون به شما باز پس می‌دهد.

شما با شنیدن هر کلمه، آن را همراه سایر کلمه‌های پیرامونش در متن دانسته‌های فعلی خویش قرار می‌دهید.

برای آماده نمودن پاسخ مناسب، نیازی به شنیدن تک‌تک واژه‌های هر جمله ندارید.

چگونه یادداشت‌برداری وقت ما را تلف می‌کند؟

ما آن‌قدر به گفتن و نوشتن کلمات عادت کرده‌ایم که دیگر به‌سختی می‌توانیم بپذیریم که جمله‌های معمولی بهترین راه ذخیره‌سازی و یادآوری تصاویر و افکار نیستند.

درواقع، بیش از ۹۰ درصد یادداشت‌هایی که شاگردان برمی‌دارند، زائد است.

زیرا مغز به‌طور طبیعی استفاده از واژه‌های کلیدی برای نمایش کل یک تصویر را ترجیح می‌دهد.
این گفته بدین معناست که:
• نوشتن کلمه‌هایی که برای حافظه هیچ فایده‌ای ندارند، تلف کردن وقت است.
• بازخوانی کلمه‌های غیرضروری تلف کردن وقت است.
• وقتی واژه‌های کلیدی به هیچ طریقی علامت‌گذاری نشده‌اند و با کل متن درآمیخته‌اند، جستجو برای یافتن آن‌ها تلف کردن وقت است.
• وجود واژه‌های ربط دهنده اضافی به هنگام ارتباط برقرار کردن میان واژه‌های کلیدی موجب تلف کردن وقت است.
• فاصله میان واژه‌های کلیدی موجب اشکال در ربط دادن آن‌ها به یکدیگر می‌شود. هر چه فاصله میان این واژه‌ها بیشتر باشد، برقراری پیوند میان آن‌ها مشکل‌تر می‌گردد.
در حال حاضر سازمان‌های دولتی، دانشگاه‌ها، صاحبان مشاغل و افراد در سرتاسر جهان از نقشه‌های ذهنی استفاده می‌کنند. این روش یادداشت‌برداری می‌تواند نمایی کامل از یک فکر، مفهوم یا طرح را در یک نگاه و در ترکیبی ساده از واژه‌ها و تصاویر ارائه دهد.

چگونه یادداشت‌برداری وقت ما را تلف می‌کند؟

سازمان‌ها و شرکت‌های بزرگی که از نقشه ذهنی استفاده می‌کنند:

طبق گزارشی که مجله فورچون از ۵۰۰ شرکت برتر جهان هر ساله منتشر می‌کند، تقریبا همه‌ی آن‌ها از نقشه ذهنی استفاده می‌کنند.
از جمله شرکت‌های بزرگی همچون:
• IBM
• بوئینگ
• جنرال موتورز
• مایکروسافت
• BBC
• اوراکل
• والت دیزنی
• UBS
این نشان دهنده قدرت و کارایی این ابزار برای هر بعدی از زندگی حتی پیش‌برد شرکت‌های بزرگ است.

نحوه‌ی ترسیم نقشه‌‌ی ذهنی

دهه‌هاست که مردم نقشه‌های ذهنی را دستی ترسیم می‌کنند.

اما با ظهور نرم‌افزارهای نقشه‌برداری ذهنی، بسیاری از افراد شروع به تهیه‌ی آنها با کامپیوتر

به‌ویژه در دنیای تجارت که، استفاده از نرم‌افزار برای انجام هر کاری، از تهیه‌ی صورت‌جلسه گرفته تا مدیریت کامل پروژه به صورت نرم‌افزاری انجام می‌شود.

این انتخابی شخصی است که به محیط بستگی دارد.

در هر حال، توصیه می‌کنیم که سبک خود را پیدا کنید و آزادانه آن را به‌کار ببرید.
هنگام تهیه‌ی نقشه ذهنی، خشک و انعطاف‌ناپذیر نباشید.

اگر چنین کنید مغز شما فعالانه از هر دو نیم‌کره‌ی راست و چپ استفاده نخواهد

در حالی که شما برای تهیه‌ی شبکه‌ای از پیوندها به استفاده از هر دو نیم‌کره وابسته هستید. (نیم‌کره‌ی راست برای تصاویر، رنگ‌ها، ابعاد، تخیل و تفکر «تصویر بزرگ» و نیم‌کره‌ی چپ برای کلمات، منطق، تجزیه و تحلیل، شماره‌ها و تفکر ترتیبی).
در ویدیو زیر نحوه‌ی رسم نقشه ذهنی به صورت دستی را به شما آموزش می‌دهیم.

پاسخی بگذارید